Er wordt al gewerkt aan een wetenschappelijke kaart van belevingswereld en wel in de neurologie. In zijn fascinerende boek de man die zijn vrouw voor een hoed hield noemt Oliver Sacks de experimenten van Wilder Penfield die ervaringshallucinaties wist op te wekken door van epileptici de temporale hersenkwabben met elektroden te prikkelen. Ik citeer Sacks: ‘de buitengewone en consequente detaillering die steeds als de cortex wordt geprikkeld naar boven kwam en datgene dat via het gewone geheugen kon oproepen verre overtrof deed Penfield het idee postvatten dat de hersenen een bijna perfect beeld bewaren van elke ervaring uit het leven van een mens; dat de totale bewustzijnsstroom in de hersenen wordt opgeslagen en als zodanig altijd kan worden opgeroepen’ (…).

Onze herinneringen zouden dus een gedetailleerde topologie in de hersenschors hebben. Even klikken naar de wikipedia voor informatie over Penfield blijkt deze claim behoorlijk af te zwakken. Maar in 5% van alle gevallen ontstond deze gedetailleerde herinnering. Ook bleven nieuwe pogingen bij het op deze manier oproepen van herinneringen tot dusverre zonder succes.

Ook uit de wikipedia: in het science fiction verhaal Do androids dream of electric sheep? van Philip K. Dick (dat de voornaamste inspiratiebron voor de film Blade Runner is) komt een Penfield Mood Organ voor waarmee het mogelijk is naar believen gewenste ervaringen op te roepen.

Voorlopig zal het nog wel science fiction blijven. Een dukebox waarmee we over onze herinneringen beschikken.

Schlaraffenland

Retroland

Wie het hogerop wil zoeken: hier

de goeie ouwe tijd

En deze klassieker

Krinke Kesmes

Feminisia

Naar de binnenkant van de aarde

Wat mij fascineert aan dit soort kaarten is dat het kaarten zijn van het ‘nergensland’ van onze ervaringen. Een onmogelijkheid, maar wel een prachtige onmogelijkheid: toegang tot onze ervaringen te hebben als een toerist of ontdekkingsreiziger. Het gaat niet zozeer om het objectieve waarheidsgehalte maar om het plaatsen van ervaringen in een zinvol perspectief. Daarmee is een allegorische kaart uiteraard een afspiegeling van de normen en waarden van zijn tijd.

Deze kaart van het Royaume de Coquetterie is een satire van abbé d’Aubignac op de kaart van het koninkrijk ‘Teder‘. Uit de kaart van het Koninkrijk Koketterie valt een moralistisch drama te destilleren van losbandigheid, ijdelheid etc. naar een uiteindelijke inkeer (rechtsonder via Kapitein Berouw naar de Kapel van de Heilige Terugkeer).

Dat deze kaart vergezelt gaat van een fictieve reisbeschrijving waarin een groep Hollanders voorkomt die dit eiland ontdekt, vlak voor de kust van Kaap de Goede Hoop (een bestemming uit belevingswereld die ook in de Bosatlas staat aangegeven), kan geen toeval zijn. Zie ook mijn vorige blog duke of prunes waarin een fictieve reisbeschrijving uit dezelfde tijd, van een land in de vorm van een vrouw, Merryland, voorkomt.  De 18e eeuw was geobsedeerd door het ‘vrouwelijke’. De beschrijving van het Koninkrijk Koketterie is dan ook een satire op die ‘vrouwelijke’ eeuw en de rol van de vrouw in die tijd.

De normen en waarden zijn anders in het tijdperk van groei en ontwikkeling, maar de uiteindelijke gewenste uitkomst in belevingswereld anno nu is hetzelfde: een reiziger die het einddoel bereikt. Dat is de prettige illusie die deze kaarten geven: dat er een doel te bereiken valt en dat er een route uit te stippelen is naar dat doel.