Wobbe van der Meulen

De natuur is een vrouw. Voor wie daarvan niet overtuigd is, deze foto van de Jordaanvallei.
Aan deze foto moest ik denken toen ik in een oud nummer van Maatstaf een interessant artikel zag over geo-erotiek in de Engelse landschapstuin. Het oeroude gebruik in de poëzie van het landschap als metafoor voor het (vrouwelijk) lichaam (of andersom: het lichaam als metafoor voor het landschap) wordt in de 18e eeuwse landschaps- en tuinarchitectuur een letterlijk gebruik. Na de tuinen van Versailles met zijn strakke, mannelijke architectuur wordt het ideale landschap vrouwelijk; the serpentine line wordt het nieuwe criterium.

Het ideale landschap in de 18e eeuw is een vrouw, met alle daarbij behorende attracties.
Een beetje 18e eeuwse landschapstuin heeft een Venus-vallei of een Venusgrot. Het betreden van een tuin wordt daarmee een liefdesdaad. Dit soort van exploraties heeft zijn tegenhanger in de literatuur (waarin het de landschapsarchitectuur voor was), met o.a. Erotopolis: the present state of Betty-land, (uit 1684) of Thomas Stretser’s parodie op het genre van de reisbeschrijving: A new discription of Merryland. Containing, A Topographical, Geographical and Natural History of that country (uit 1740). In dit boek komt een ontdekkingsreiziger voor met de veelzeggende naam Roger Pheuqeuwell.

De gravure hiernaast, uit Little Merlin’s cave, laat zien hoe pornografie en tuinarchitectuur prima met elkaar te combineren zijn. (Little Merlin’s cave, een gedicht verlucht met gravures, verscheen naar aanleiding van een in 1735 door William Kent werkelijk gerealiseerd ontwerp voor de echtgenote van koning George II). Deze tuin werd trouwens een dankbaar onderwerp van spot in de pers.
Deze gravure doet me erg denken aan schilderijen van Dali, waarin landschappen menselijke trekken vertonen. Beide (zowel gravure als schilderijen van Dali) vertonen sterke verwantschap met de schilderkunst van Arcimboldo, (denk aan zijn bekende portrettenreeks de vier seizoenen).

Ook in de Victoriaanse tijd werden er nog Venusgrotten ontworpen, zie afbeelding hiernaast.

Later meer over de geo-erotiek.

Noten:

Luc. H. Grollenberg – Atlas van de Bijbel, Elsevier 1954

Wim Meulenkamo en Karin Westerink- De schouders van Grace Kelly of Little Merlin’s cave: de Engelse landschapstuin als erotische metafoor. Maatstaf 1987 nummer 8/9 erotiek-special